De geheugenloze; de herinnering als wapen tegen populisme

De afgelopen maanden heb ik, mede door mijn onderzoek, bijna wekelijks boeken uitgelezen. Het is ondertussen vast onderdeel van mijn dag en week geworden. Veel boeken gaan over de geschiedenis en zijn gelieerd aan mijn boek over verzet in de Tweede Wereldoorlog. Veel wist ik al, maar toch leer ik bijna dagelijks weer iets nieuws. Een van de boeken die ik heb gelezen is bijzonder sterk, het is De Geheugenlozen van Geraldine Schwarz. Een echte aanrader, voor iedereen die is geïnteresseerd in de Tweede Wereldoorlog en het machtsvacuüm dat gepaard ging met de bezetting. 

Geraldine Schwarz is een Frans-Duitse journalist en onderzoekt de rol van haar familie tijdens, en na, de Tweede Wereldoorlog. Terwijl ze dit doet, deelt ze waardevolle informatie over deze periode. 

Je kunt niet naar de geschiedenis kijken met de kennis van nu, maar door erover te lezen kun je het wel beter in perspectief plaatsen. Ik kan mij bijvoorbeeld nog goed herinneren toen ik als kind voor het eerst realiseerde dat alles in verband staat. Op de basisschool leer je over de Eerste en Tweede Wereldoorlog, maar dit zijn geen op zichzelf staande feiten. De een kan niet bestaan, zonder de ander. 

In dit boek komt dit samen. Geraldine brengt kilometers onderzoek, uren aan studie en kennis bij elkaar en geeft daarmee een beeld van de oorlog, de houding van de Europeanen ten opzichte van de Joden. Niet alleen tijdens, maar ook na de oorlog. En dat is op heel veel momenten pijnlijk. Ze vertelt over de wegkijkers, de mitlaufers en antisemintisme na de Tweede Wereldoorlog. Hoe veel nazi’s wegkomen met hun daden door het opkomende communisme en de focus die daarop lag. Als extra’tje heeft ze aan deze vertaling een hoofdstuk toegevoegd, specifiek over de Nederlandse situatie. En ik kan nu al verklappen, dit is pijnlijk. 

Ik kan dit boek aanraden aan iedereen die meer wil weten over de rol van de overheid tijdens de Tweede Wereldoorlog en de verhoudingen die op scherp stonden direct na de oorlog. Het geeft op een beeldende wijze aan, hoe ingewikkeld deze situaties was. Politiek gezien, per land, hoe de landen onderling met elkaar omgingen en hoe dit probleem zelfs op wereldniveau speelde.

Dit boek ook lezen?